Pieter Jacobus Pot werd op 1 augustus 1896 geboren in Puttershoek als zoon van Hendrik Leendert Pot (1861) en Adriaantje van den Berg (1865). Hij groeide op met zijn zus Marigje en zijn broers Leendert en Dirk. In zijn jeugd werkte hij als smid in Puttershoek.

Op 12 december 1924 trad Piet Pot in Klaaswaal in het huwelijk met Barbera Cornelia Bervoets (1891–1981). Het jonge echtpaar vestigde zich aan de Voorstraat 38 in Klaaswaal, waar zij twee zonen kregen: Henk (1926–2005) en Jaap (1930–2000). Piet verdiende zijn brood als fietsenhersteller, taxichauffeur en later als werkman (ambtenaar) bij de PTT. In die functie deed hij veel kennis op van communicatiemiddelen. Mogelijk werd juist die kennis hem uiteindelijk noodlottig.

Op 16 januari 1945 werden Piet Pot, zijn vrouw Barbera en hun beide zonen gearresteerd, vermoedelijk na verraad. De precieze reden van zijn arrestatie is nooit met zekerheid vastgesteld. Werd hij verdacht van verzetsactiviteiten? Luisterde hij naar Radio Oranje, wat door de bezetter verboden was? Verspreidde hij verzetskranten of ving hij als PTT-medewerker Duitse telefoongesprekken op om die informatie door te geven aan het verzet? Deze vragen zijn nooit definitief beantwoord.

Het gezin werd overgebracht naar de woning van de pro-Duitse burgemeester Brunsveld aan de Gebroken Meeldijk in Barendrecht, waar zij herhaaldelijk werden verhoord. Op 29 januari 1945 werd ook dominee Hugenholtz uit Klaaswaal gearresteerd en eveneens naar Barendrecht gebracht. Of er een verband bestond tussen beide arrestaties is niet duidelijk geworden.

Daarna werden Piet Pot, zijn vrouw Barbera en hun zoon Henk overgebracht naar het Huis van Bewaring aan het Haagseveer in Rotterdam. Hun jongste zoon Jaap mocht vanuit Barendrecht terugkeren naar Klaaswaal. Piet Pot en zoon Henk kwamen in dezelfde cel terecht als dominee Hugenholtz, terwijl Barbera op de vrouwenafdeling werd opgesloten.

Op 16 februari 1945 werden Barbera Pot en haar zoon Henk vrijgelaten. Kort daarvoor had een bewaker, bij hoge uitzondering, nog een ontmoeting geregeld tussen Piet Pot, zijn vrouw en hun zoon. Het zou de laatste keer zijn dat zij elkaar zagen.

Een dag later werd Piet Pot overgebracht naar het Oranjehotel in Scheveningen. Daar verbleef hij tot 7 maart 1945 in cel 588. 

De aanslag op Hanns Albin Rauter

In de nacht van 6 op 7 maart 1945 probeerde een verzetsgroep uit Apeldoorn een vrachtwagen van de Wehrmacht buit te maken. Bij vergissing hielden zij echter een open BMW-personenwagen aan, waarin zich drie inzittenden bevonden. Nog voordat de auto volledig tot stilstand was gekomen, openden de verzetsleden het vuur. In de veronderstelling dat alle inzittenden waren gedood, sloegen zij op de vlucht. Eén van hen overleefde echter zwaargewond: Hanns Albin Rauter, de Höhere SS- und Polizeiführer in Nederland.

Op 7 maart werd Piet Pot vanuit Scheveningen overgebracht naar Kamp Amersfoort. Van de gebeurtenissen die zich die nacht hadden afgespeeld, wist hij niets. Toch zouden die gebeurtenissen zijn lot bepalen.

De vergelding

De Duitse bezetter reageerde vrijwel onmiddellijk met grootschalige represailles. Op 8 maart 1945 werden als vergelding in totaal 263 gevangenen geëxecuteerd: 38 op de Waalsdorpervlakte, 53 in Amsterdam, 6 bij Fort de Bilt, 117 bij de Woeste Hoeve en 49 in Kamp Amersfoort.

Pieter Jacobus Pot behoorde tot de 49 mannen die op die dag in Kamp Amersfoort werden gefusilleerd. Hij was één van de vele zogenoemde Todeskandidaten die willekeurig werden geselecteerd als vergeldingsslachtoffer.

Pas in juni 1945 vernamen Barbera Pot en haar kinderen wat er met hun man en vader was gebeurd. Na identificatie werd Piet Pot voorlopig begraven op de Algemene Begraafplaats Rusthof in Amersfoort. Op maandag 20 augustus 1945 werd hij herbegraven op de Algemene Begraafplaats in Klaaswaal, waar hij zijn definitieve rustplaats vond.

De naam van Pieter Jacobus Pot en zijn nagedachtenis leven voort op:

• Het monument Moeder – Heinenoord
• Het monument 1940-1945 – Klaaswaal
• De Erelijst van Gevallenen 1940-1945, Hal van de Tweede Kamer

Bronnen

• Liempt, Ad van 1945-De afrekening, (Het Spectrum, 2020)
• Pot, Peter, Na 70 jaar stilte (2021)
• Weber, E.P., Gedenkboek van het Oranjehotel (Aspekt 2016) 
• https://piershil.com/hw-oorlog/2017-het-mysterie-rond-piet-pot/

laatst bijgewerkt: 6 november 2026