Wim van de Ree werd op 26 oktober 1928 geboren in Klaaswaal als zoon van Jacobus van de Ree (1888–1964) en Neeltje Kolf (1889–). Samen met zijn ouders, zijn zusjes Sijke en Hendrika en zijn broers Jacobus en Marinus woonde hij aan de Klein-Cromstrijensedijk 517, tegenover de Algemene begraafplaats van Klaaswaal. Hij beleefde daar zijn jeugd, die werd overschaduwd door de oorlogsjaren.

Arbeitseinsatz en razzia

In de winter van 1944-1945 nam de druk van de Duitse bezetter verder toe. Door een tekort aan arbeidskrachten werden steeds meer jonge Nederlandse mannen opgejaagd om te worden ingezet voor de Arbeitseinsatz, de verplichte tewerkstelling in de Duitse oorlogsindustrie. Ook in de Hoeksche Waard werden razzia’s gehouden om mannen op te pakken. 

Volgens Jo Kats, een jongeman uit Numansdorp die tijdens de oorlog in Klaaswaal was geëvacueerd, waarschuwde de koster tijdens een kerkdienst in januari 1945 ds. Hugenholtz dat Duitse militairen onderweg waren. De dominee sprak vanaf de kansel: ‘Het betreft de jongere mannen.’ De aanwezige jonge mannen begrepen onmiddellijk wat dat betekende en verlieten haastig de kerk. Volgens ooggetuigen was het plaatselijke verzet vooraf van de razzia op de hoogte, al is nooit bekend geworden via welke weg die informatie was verkregen.

Op donderdag 15 februari 1945 volgde opnieuw een grootschalige Duitse razzia. De toegangswegen naar Klaaswaal werden afgesloten en niemand mocht zich nog op straat begeven. Zelfs mensen die vanuit de stad naar het platteland waren gekomen om voedsel te zoeken, werden aangehouden en ondergebracht in de christelijke school. Duitse militairen doorzochten het dorp vluchtig en hier en daar ook grondig. Hun precieze doel bleef onduidelijk: zochten zij onderduikers, verzetsmensen, illegale radio’s of jonge mannen die zich aan de Arbeitseinsatz probeerden te onttrekken? Of was het slechts dienstklopperij van de Duitsers?

Vanwege de inundatie verbleven Dries van der Linden en zijn broer Aai tijdelijk bij de familie Van de Ree. Tijdens de razzia waren zij samen met Wim nog op de dijk. De broers Van der Linden wisten te ontkomen. Ook Wim zette het op een lopen. Hij naderde de leeftijd waarop hij, net als zijn oudere broer Jaap, naar Duitsland kon worden gestuurd voor dwangarbeid. Dat lot wilde hij koste wat kost ontlopen.

De Duitse militairen riepen hem te stoppen en terug te keren. Wim gaf geen gehoor aan hun bevel en bleef doorlopen. Daarop werd het vuur geopend. Hij werd door Duitse kogels dodelijk getroffen. Hij was pas zestien jaar oud.

Willem van de Ree werd begraven op de Algemene Begraafplaats van Klaaswaal, aan de overzijde van de dijk waar hij had gewoond en waar hij om het leven kwam. Zijn graf vormt nog altijd een tastbare herinnering aan een jonge man die zijn vrijheid niet wilde opgeven en weigerde zich neer te leggen bij gedwongen tewerkstelling.

Het verdriet om Wim was nog maar nauwelijks te bevatten, toen het gezin slechts zes weken later opnieuw werd getroffen door een verschrikkelijk bericht. Ook zijn broer Jaap was overleden. Hij was vanwege de Arbeitseinsatz naar Duitsland afgevoerd en overleed daar. Ver van huis werd hij begraven.

In korte tijd verloor het gezin twee jonge zonen. Het moet voor de ouders en de andere kinderen nauwelijks te bevatten zijn geweest. Het dubbele verlies liet diepe en blijvende sporen na en kreeg een vaste plaats in de familiegeschiedenis.

Vergeten is Willem van de Ree niet, zijn naam en nagedachtenis verbinden we aan het Monument 1940-1945 in Klaaswaal. 

Bronnen

• persoonlijke herinneringen van Jo Kats, Numansdorp en Dries van der Linden, Grimsby, Canada
• persoonlijke herinnering uit het dagboek van Piet Viskil (Museum Hoeksche Waard)
• https://oorlogsgravenstichting.nl/personen/125588/willem-van-de-ree

laatst bijgewerkt 6 november 2026